Προλογικό σημείωμα
Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον πόλεμο του 1974, αναδημοσιεύκουμε μια σειρά αντιεθνικιστικών προσεγγίσεων στο κυπριακό, με έμφαση στον λόγο του αντιεξουσιαστικού χώρου τες δεκαετίες ’80 τζιαι ’90. Τα επιλεγμένα κείμενα εν με χρονική σειρά, θκυο ξεχωριστών εποχών: η πρώτη εν η εποχή πριν την εμφάνιση της εοκα τζιαι πριν την ήττα των εργατικών αγώνων του ’48, ενώ η δεύτερη εν οι δεκαετίες ’80 τζιαι ’90, μετά τον πόλεμο, με την εμφάνιση του αντιεξουσιαστικού χώρου τζιαι της άκρας αριστεράς. Σημαντικό κριτήριο στην επιλογή των κειμένων έπαιξε η συγκεκριμένη στάση τους στο εθνικό ζήτημα, το αν επανεκδόθηκαν σε κάποια μορφή πρόσφατα, αλλά τζιαι το μέγεθός τους. Επιλέξαμε να σταματήσουμε την επιλογή μας πριν το σχέδιο Ανάν, γιατί εθεωρήσαμε πως τα κείμενα της περιόδου 2003 τζιαι 2017, αν τζιαι πολλά, εν πιο εύκολα προσβάσιμα τζιαι πολλά άτομα πιθανόν να τα έχουν υπόψη. Τα κείμενα που γράφτηκαν σε περιόδους που η λύση του κυπριακού φάνηκε πιθανή μιλούν σε μια αρκετά διαφορετική συγκυρία (πολλές φορές με εκτενή συζήτηση για επί μέρους πρόνοιες του σχεδίου Ανάν ή άλλα τεχνικά θέματα που εθεωρήσαμε ότι εν μας προσφέρουν πολλά σήμερα), τζιαι ενδεχομένως κάποιες κινηματικές επιλογές στις τελευταίες τρεις δεκαετίες να χρίζουν κριτικού αναστοχασμού. Θεωρούμε πως ο κύκλος αγώνων που άνοιξε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 για ομοσπονδιακή λύση του κυπριακού φτάνει (ή έφτασεν ήδη) στο τέλος του, τζιαι πρέπει να επανοηματοδοτηθεί η αντιεθνικιστική προσέγγιση στο ζήτημα. Οι αγώνες για επανένωση, που ένα σημείο τζιαι μετά, επλαισιώσαν το κυπριακό ως ένα ζήτημα διοικητικού χαρακτήρα, εστιάζοντας στην ομοσπονδία ως μια ιδανική επίλυση του θέματος διαχείρισης των εδαφών τζιαι των πληθυσμών. Οι αγώνες τούτοι ακολουθούσαν στενά την κεντρική πολιτική σκηνή, τες εκλογές, τες διαπραγματεύσεις τζιαι σταδιακά η επαφή τζιαι η επιρροή τους στο κοινωνικό πεδίο εμειώθηκε. Εν κριτικάρουμε αφ’ υψηλού, αφού εσυμμετείχαμε ενεργά σε τούτες τες προσπάθειες. Τα κείμενα που ακολουθούν ελπίζουμε να βοηθήσουν στην επανοηματοδότηση των αγώνων μας για επανένωση τζιαι ενάντια στους διαχωρισμούς, μέσα που μιαν αντίληψη του θέματος ως πρόβλημα πρώτα τζιαι κύρια κοινωνικών σχέσεων τζιαι διαχωρισμών που δημιουργεί ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής.
Τα τρία πρώτα κείμενα εν γραμμένα πριν την ανεξαρτησία, πριν την εοκα τζιαι πριν το ξέσπασμα τζιαι την ήττα των εργατικών αγώνων στα τέλη της δεκαετίας του ’40, που το ΚΚΚ τζιαι κόσμο που εσυμμετείχε στο Τροτσκιστικό Κόμμα Κύπρου. Τούτα τα κείμενα εν αντιενωτικά, σημεία αναφοράς για την εποχή τους, όπου η κυρίαρχη αφήγηση μιλά για σφιχτή εθνική ενότητα τζιαι την υποστήριξη της αριστεράς προς την ένωση. Το κείμενο του ΚΚΚ εν αντιπροσωπευτικό της γραμμής του κομμουνιστικού κινήματος πριν τη δημιουργία του ΑΚΕΛ, ενώ τα κείμενα των τροτσκιστών φανερώνουν πως η υποστήριξη προς την ένωση εν ήταν καθολική στους κύκλους της αριστεράς τζιαι του κομμουνισμού.
Τα υπόλοιπα κείμενα προέρχονται κυρίως που τον αντιεξουσιαστικό χώρο, το περιοδικό Τραίνο τζιαι τους κύκλους της Λεμεσού, στις δεκαετίες ’80 τζιαι ‘90. Τούτα τα κείμενα θεωρούμε πως σκιαγραφούν την γενικότερη οπτική του αντιεξουσιαστικού χώρου της περιόδου για το κυπριακό, σε μια εποχή όπου, θυμίζουμε, οι συναντήσεις με τ/κ συντρόφους ήταν ακόμα αδύνατες. Τούτα τα κείμενα αποτέλεσαν σημαντική πηγή έμπνευσης για τον κινηματικό λόγο στες δεκαετίες που ακολούθησαν, τζιαι στες θκυο του προσεγγίσεις: ομοσπονδιακή λύση ή κοινωνική επανάσταση/εξέγερση. Ακόμα, δημοσιεύκουμε θκυο κείμενα προηγουμένως άγνωστα σε μας, που εμπεριέχουν κριτική προς ομάδες τζιαι άτομα που εσυμμετείχαν σε πρώιμες προσπάθειες επαναπροσέγγισης. Τούντα θκυο κείμενα εκινήσαν μας το ενδιαφέρον γιατί διαφέρουν αρκετά που το πώς εμείναν τζιείνες οι συναντήσεις στη συλλογική, κινηματική μνήμη. Η κριτική ως προς την (πιθανή τζιαι δρομολογούμενη) ενσωμάτωση κινηματικών τζιαι κοινωνικών διαδικασιών θεωρούμε πως εν ιδιαίτερα σημαντική, όπως σημαντική εν τζιαι η κριτική στην ευθυγράμμιση του κινήματος με κρατικές επιδιώξεις τζιαι συμφέροντα. Μέσα σε τούτην την χρονική περίοδο υπάρχουν επίσης θκυο κείμενα της τροτσκιστικής ομάδας Εργατική Δημοκρατία. Εθεωρήσαμε σημαντικό να συμπεριλάβουμε την οπτική της εν λόγω ομάδας, γιατί παρά κάποιες ελλείψεις τζιαι διαφωνίες που βρίσκουμε, θωρούμε μια πολλά ξεκάθαρη προσέγγιση του εθνικού ζητήματος ενάντια στα συμφέροντα των ελληνοκυπριακών αφεντικών τζιαι του πολιτικού τους εκπροσώπου, το κράτος της ΚΔ. Η προσέγγιση τους ακολουθά τη φόρμουλα «ο βασικός εχθρός βρίσκεται στην ίδια μας την χώρα» – ή το εδαφικό μέρος της στο οποίο μεινίσκουμε, τζιαι το έργο των ε/κ επαναστατών ξεκινά μέσα στην ίδια την κοινότητά τους τζιαι ενάντια στο ίδιο το κράτος τους τζιαι τα συμφέροντά του. Η προσπάθεια της Εργατικής Δημοκρατίας να εφαρμόσει μια οπτική επαναστατικού ντεφαιτισμού στο κυπριακό, έφκαλε έναν αρκετά ενδιαφέρον αποτέλεσμα, ειδικά δεδομένου της εποχής στην οποία εδουλεύτηκε. Επίσης, βρίσκουμε κοινά σημεία με την προσέγγιση των αντιεξουσιαστών, που εν αρκετά λογικό αφού όπως αναφέρεται υπήρχε αλληλεπίδραση τζιαι συνεργασία των θκυο τάσεων, όπως έγινε στην επιτροπή συμπαράστασης στον αντιρρησία συνείδησης Γιάννη Πάρπα.
Εν σημαντικό να αναφέρουμε πως τα κείμενα που ακολουθούν υπήρχαν ήδη αναρτημένα στο κυπριακό κινηματικό αρχείο (movementsarchive.org), το οποίο ευχαριστούμε θερμά για τη σημαντική του συμβολή στην έκδοση τζιαι ιδιαίτερα για την «ανασκαφή» κειμένων λιότερο γνωστών. Πιστεύκουμε πως παρά την διαδικτυακή τους αρχειοθέτηση τζιαι προσβασιμότητα, μια έντυπη έκδοση εν να προσφέρει στην περαιτέρω ανάγνωσή τους τζιαι, ελπίζουμε, σε άνοιγμα νέων συζητήσεων γύρω που το ζήτημα.
Περιεχόμενα
- μερικά επίκαιρα πολιτικά ζητήματα [1931]
- ποιος ο πραγματικός δρόμος για την εθνική μας λευτεριά [1947]
- το ΑΚΕΛ δεν είναι κομμουνιστικό: το αποδεικνύουνε τα εφτά χρόνια της δράσης του (πρώτο μέρος) [1948]
- αυτοί που σκότωσαν τον Δώρο σκότωσαν και άλλους [1979]
- Κύπρος: το εθνικό και οι αναρχικοί [1985]
- αναρχικός οδηγός μαγειρικής διά το εθνικόν ζήτημαν [1987]
- το Κυπριακό και τα διεθνιστικά καθήκοντα των ελληνοκύπριων επαναστατών (απόσπασμα) [1988]
- ελάχιστη συμβολή στην κοινοποίηση προς τους τ/κ επαναστάτες διεθνιστές της υποκρισίας της “επαναπροσεγγιστικής” ελίτ των ε/κ κρατικών διανοούμενων και σοσιαλπατριωτών [1989]
- μικρή συμβολή στη μη-λύση του Κυπριακού [1989-90]
- για ένα δικοινοτικό κίνημα επαναπροσέγγισης και αυτονομίας [1989-90]
- ομοσπονδία ή θάνατος [1993]
- Μεσόγειος: το υπόλοιπο Κύπρος [1994]
Τυπώθηκε σε 300 αντίτυπα το καλοκαίρι του 2024 και διανέμεται με ελεύθερη συνεισφορά.